Thăm bảo tàng cá voi đảo Phú Quý

Thứ ba - 20/12/2011 22:35
Vậy là sau gần 20 năm kể từ khi các nhà nghiên cứu di tích thuộc Bảo tàng Bình Thuận lập hồ sơ khoa học, trình Nhà nước xếp hạng di tích cấp Quốc gia vạn An Thạnh (thôn Triều Dương, xã Tam Thanh, Phú Quý) đã phát hiện nhiều bộ xương cá voi, trong đó có một bộ lớn và đề xuất phục dựng nguyên vẹn để tiện việc thờ cúng và tham quan của nhân dân.
Thăm bảo tàng cá voi đảo Phú Quý
Đến nay dự án đã được tiến hành ở cả hai phần việc là xây dựng nhà trưng bày và phục dựng thành công 6 bộ xương cá voi (1 bộ xương lớn cùng 5 bộ vừa).Nhà trưng bày đã được xây dựng xong năm 2010, rút kinh nghiệm từ nhà trưng bày bộ xương ở vạn Thủy Tú Phan Thiết, quá chật khi có lễ hội cầu ngư, đội chèo bả trạo di chuyển xung quanh rất khó khăn. Nên nhà trưng bày ở vạn An Thạnh được xây dựng lớn hơn, để đảm bảo cho lễ hội và công chúng thưởng lãm lễ hội ngay trong nhà trưng bày.
Hiện nay Viện Hải dương học Nha Trang đang tiến hành phục dựng đồng thời 6 bộ xương. Bộ xương lớn nhất là cá nhà táng thuộc họ cá voi, sau khi phục dựng dài 15m; 3 bộ xương cá heo khác loài và hai bộ xương cá voi loại nhỏ, dài khoảng 3m, ngư dân thường gọi là cá ông Chuông.
Bộ xương cá nhà táng ở vạn An Thạnh. Ảnh: Nguyễn Ngôn
 
Theo tài liệu nghiên cứu ở Viện Hải dương học, cá nhà táng thuộc họ cá voi là loài động vật có vú (lớp Mammalia) sống ở biển, có kích thước to lớn, thân nhiệt cao, thở bằng phổi, đẻ con và nuôi con bằng sữa. Cá voi và cá heo rất thông minh và thân thiện với con người, nhiều nơi chúng đã từng hợp tác với ngư dân để khai thác cá. Hiện nay, tại các nước tiên tiến, cá heo được huấn luyện để cứu người ở những bãi tắm đông khách.
Cá nhà táng (còn gọi là cá voi đầu to) thuộc bộ cá voi (Cetacea), bộ phụ cá voi có răng (Odontoceti), họ cá nhà táng (Physeteridae). Chúng có vùng phân bố rất rộng, từ vùng xích đạo đến Bắc và Nam bán cầu, kể cả vùng biển Địa Trung Hải. Con mới sinh có chiều dài từ 3,5 - 4,5m, trọng lượng khoảng 1 tấn. Con trưởng thành thường có chiều dài 15 -17m (nặng khoảng 45 - 55 tấn), con lớn nhất được biết có chiều dài 18m nặng đến 57 tấn.
Cá nhà táng có thể lặn lâu trong nước đến 50 phút hoặc hơn, khi ngoi lên mặt nước để thở chúng thường phun ra cột nước cao 3 - 5m. Loài này có thể lặn sâu đến hơn 1.000m, đã có trường hợp tìm thấy chúng lặn sâu đến 3.200m. Cá nhà táng có khả năng định vị bằng thính giác và âm thanh.
Cá nhà táng đực rất hung dữ, chúng ăn những loài cá lớn, mực, cá đuối, cá mập nhỏ... và khi bảo vệ đàn cái và con chúng có thể tấn công cả người và tàu thuyền loại nhỏ trên biển. Tuổi thọ trung là 50 - 60 tuổi.
Cá nhà táng là đối tượng kinh tế, trước đây từng bị săn bắt (ở một số nước) để lấy dầu mỡ, nhưng ngày nay nhiều tổ chức quốc tế kêu gọi bảo vệ loài cá voi này. Đặc biệt trong trực tràng của chúng có chất “long diên hương” (ambergris) - một số người còn gọi là dãi rồng vốn là hương liệu rất quý để sản xuất nước hoa cao cấp.
Trong 6 bộ xương phục dựng ở vạn An Thạnh, ngoài bộ xương cá nhà táng còn có hai bộ xương cá ông Chuông cũng đã phục dựng xong. Răng khá lớn, hình nón hơi cong vào phía trong, tiết diện tròn. Khoa học cho rằng cơ thể cá ông Chuông có dạng mình tròn kéo dài, đầu tròn nhô ra phía trước trông giống quả chuông nên gọi là cá ông Chuông. Còn ngư dân cho rằng có tên gọi đó là do khi cá voi lớn di chuyển thì thường có một số cá con nhỏ đi theo hộ tống và rú lên tiếng kêu như những hồi chuông khi phun nước.
Trong thiên nhiên, màu sắc thường có màu xám đen với những vùng màu sáng hơn ở phía bên dưới, đôi khi phía trước đầu có màu đậm hơn. Con trưởng thành có chiều dài tối đa 5 - 6m (con đực lớn hơn con cái) và trọng lượng đến khoảng 1.500 - 2.000 kg. Con mới sinh dài từ 1,50 - 2,10m.
Sau nhiều tháng thi công, hiện nay 6 bộ xương thuộc họ cá voi tại vạn An Thạnh đã hoàn tất phần phục dựng, chỉ còn phần trang trí mỹ thuật và trưng bày hỗ trợ thêm tranh ảnh, tài liệu nói thêm về loài cá này. Riêng bộ xương cá nhà táng khi phục dựng với chiếc đầu lớn và dài, hai hàm răng nhọn và sắc bén, lởm chởm như răng cá mập trắng, trông thật kinh khủng. Dự kiến đến cuối tháng 12 năm 2011, tức khoảng 20 ngày trước Tết Nguyên đán Nhâm Thìn, dự án hoàn tất và sẽ đưa vào nghiệm thu để phục vụ nhân dân và khách tham quan nghiên cứu.
Có thể nói đây là bảo tàng biển đầu tiên ở Việt Nam xây dựng ngay trên đảo. Nội dung đầy đủ cả hai phần: văn hóa vật thể bao gồm các kiến trúc cổ có từ năm Tân Sửu 1781 và đến nay thêm 6 bộ xương cá voi được trưng bày; văn hóa phi vật thể bao gồm các lễ nghi, lễ hội, sắc phong, văn tế, thần phả… kết hợp với nhau tạo thành một bảo tàng văn hóa biển rất phong phú, đáp ứng được nhu cầu khám phá về văn hóa biển của khách du lịch.
Nguyễn Xuân Lý

(Theo Bình Thuận)
 Từ khóa: n/a

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

tai lieu so hoa
Truyện đọc
Mỗi tuần một câu chuyện
tra cứu
Liên kết Website

 

Góp ý
Thông kê truy cập
  • Đang truy cập107
  • Máy chủ tìm kiếm4
  • Khách viếng thăm103
  • Hôm nay18,230
  • Tháng hiện tại410,065
  • Tổng lượt truy cập4,093,837
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây